Trong bối cảnh nhiều thập kỷ đạt được tiến bộ trong việc giảm sử dụng thuốc lá, các chiến thuật của ngành công nghiệp thuốc lá vẫn không hề suy giảm. Các công ty đang tích cực quảng bá các sản phẩm nicotine mới và mới nổi như thuốc lá điện tử, túi nicotine và các thiết bị nicotine tổng hợp – thường được ngụy trang dưới danh nghĩa “đổi mới công nghệ” – nhằm duy trì tình trạng nghiện và thu hút người sử dụng mới. Những chiến lược này đe dọa đảo ngược những thành quả khó khăn mới đạt được trong công tác kiểm soát thuốc lá và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Các số liệu đáng báo động cho thấy quy mô của cuộc khủng hoảng này: trên toàn cầu, ít nhất 40 triệu trẻ em từ 13–15 tuổi cho biết hiện đang sử dụng ít nhất một sản phẩm thuốc lá. Trong số đó: 20 triệu em hút thuốc lá điếu; 10 triệu em sử dụng thuốc lá không khói (dạng nhai hoặc hít qua mũi). Ngoài ra, ít nhất 15 triệu thanh thiếu niên từ 13–15 tuổi đã sử dụng thuốc lá điện tử; và tại các quốc gia có dữ liệu thống kê, trẻ em có khả năng sử dụng thuốc lá điện tử cao gấp trung bình 9 lần so với người trưởng thành.

“Giới trẻ đang bị nhắm mục tiêu một cách có chủ đích,” ông Vinayak M. Prasad, Trưởng Đơn vị Phòng chống Thuốc lá của WHO, cho biết. “Hương vị hấp dẫn, bao bì bắt mắt và các chiến dịch tiếp thị đánh lừa đang được sử dụng để khiến những sản phẩm có tính gây nghiện cao và gây hại nghiêm trọng trở nên thời thượng. Kết quả là một vòng xoáy nghiện ngập đang đe dọa xóa bỏ nhiều năm tiến bộ trong kiểm soát thuốc lá.”

Chiến dịch năm 2026 hướng tới các mục tiêu sau:

* Nâng cao nhận thức về các chiến lược ngày càng tinh vi của ngành công nghiệp thuốc lá và nicotine, bao gồm việc sử dụng nicotine tổng hợp, muối nicotine và các chất tương tự nhằm tăng khả năng gây nghiện trong khi tạo cảm giác sản phẩm hiện đại, công nghệ cao;

* Kêu gọi tăng cường chính sách để bảo vệ thanh thiếu niên thông qua việc cấm hương liệu, quảng cáo và hoạt động tiếp thị (bao gồm trên nền tảng số và mạng xã hội), đồng thời quản lý chặt chẽ bao bì và thiết kế sản phẩm nhằm làm giảm sức hấp dẫn của chúng;

* Ngăn ngừa tình trạng nghiện và giảm nhu cầu sử dụng bằng cách trang bị cho công chúng – đặc biệt là giới trẻ – kiến thức và công cụ để chống lại sự thao túng của ngành công nghiệp, cũng như tiếp cận các biện pháp hỗ trợ cai nghiện dựa trên bằng chứng khoa học.

Tiếp nối động lực từ chiến dịch năm 2025, Ngày Thế giới Không Thuốc lá 2026 nhấn mạnh cam kết liên tục của WHO trong việc vạch trần các chiến thuật của ngành công nghiệp thuốc lá và thúc đẩy các chính sách nhằm bảo vệ thanh thiếu niên và cộng đồng khỏi tình trạng nghiện nicotine.

Chiến dịch kêu gọi các chính phủ, đối tác và tổ chức xã hội dân sự tăng cường quản lý, khắc phục các khoảng trống chính sách và bảo vệ các thế hệ tương lai khỏi tác hại của các sản phẩm thuốc lá và nicotine.

Mỗi năm vào ngày 31 tháng 5, Ngày Thế giới Không Thuốc lá tập hợp các chính phủ, tổ chức y tế, tổ chức xã hội dân sự và tiếng nói của giới trẻ dưới một sứ mệnh chung: chấm dứt đại dịch thuốc lá và xây dựng một tương lai không thuốc lá và nicotine cho thế hệ tiếp theo.

MINH HIẾU

Nguồn: https://www.who.int